[email protected] +994 99 303 07 01

Nəqliyyat tullantıları ilə atmosferin çirklənməsi

Havanın çirklənməsi iki yolla baş verir:

1)Təbii yolla çirklənmə

2)Süni (antropogen təsir nəticəsində) çirkənmə

Havanın təbii çirklənmə mənbələrinə misal olaraq vulkan püskürmələrini göstərmək olar.Güclü vulkan püskürmələri zamanı xırda bərk və maye hissəciklərin böyük kütləsi havaya qalxır.qazlarla birlikdə bu hissəciklər 20 km-dən də çox yüksəkliyə qalxaraq həftələrlə havada qala bilir.Məsələn, 1883-cü ildə İndoneziyada Krakatau vulkanı püskürən zaman vulkan tozu 24 km hündürlüyə qalxaraq 5 ilə yaxın havada qalmışdır.

Nəqliyyat tullantıları ilə atmosferin çirklənməsi:
Havanı daha çox çirkləndirən digər bir mənbə nəqliyyat vasıtələri xüsusən avtomobillərdir.
Nəqliyyat ətraf mühitə yəni insanların həyatına güclü təsir gostərir.Dünyada avtomobil
mühərriklərində hər il 2 milyard tondan çox neft yanacağı işlədilir.Bu zaman faydalı iş əmsalı
orta hesabla 23% təşkil edir. Qalan 77% ətraf mühiti qızdırmağa gedir.Orta hesabla ildə 15.000km
yol gedən minik maşını 4350 kq oksigen işlədir.Eyni zamanda o atmosferə 3250kq CO2 350 kq CO
və 93 kq başqa zərərlı qazlar buraxaraq havanı zəhərləyir.
Avtomobil 100 km yol getdikdə insanın 1 ildə udduğu qədər oksigen işlədir.Fransız alımı

J.Detrinin məlumatına görə benzin və dizellə işləyən mühərriklərin havaya buraxdıgı qazların tərkibi:

CO2 9 və 9% ; CO 4 və 0.1% ; oksigen 4 və 9%; hidrogen 2 və 0.03%; aldehidlər 0.004 və 0.002%; azot oksidi 0.06 və 0.04%; kükürd qazı 0.006 və 0.02%.

Avtomobillərin atmosferə buraxdığı zərərlı qazların konsentrasiyası yalnız mühərrikin tipindən deyıl həm də avtomobillərin texniki vəziyyətindən onlara edilən xidmətdən

Qidalanma və yanma sisteminin vaxt- vaxtında təmirindən, yolun xarakterindən aslıdır. Benzinlə işləyən mühərrikin yalnız karbyuratorun lazımı səviyyədə tənzimlənməsi

Nəticəsində havaya buraxılan CO nun miqdarı 4-5 dəfə artır.

Avtomobillər atmosfer havasını yalnız işlənmə qazların toksiki komponentləri ilə deyıl ,həm də yanacağın
 buxarı, təkərlərin tozun ilə çirkləndirir. Hər bir avtomobil atmosferə ildə 10 kq rezin tozu buraxır.

Çirkləndirici Emissiyalar

İldırım

Təbii

Vulkanlar

Meşə yanğınları

Meşələr

Şəhərlər

Ərazi

Mal-qara

Təyyarələr

Mobil

Avtomobillər, Yük maşınları, Avtobuslar, Motosikllər

Stasionar

Gübrə

Neft və Qaz

Sənaye, Elektrik Stansiyaları, Kanalizasiya Təmizləmə