Davamlı inkişaf konsepsiyası və ekoloji planlaşdırma

Davamlı inkişaf dedikdə indiki nəsillərin tələbini ödəyən, gələcək nəsillərin tələbinin ödənilməsini təhlükə altına almayan inkişaf başa düşülür.Davamlı inkişaf konsepsiyası ilk dəfə 1987ci ildə BMT beynəlxalq komissiyasının məruzəsində təklif edilmişdir.Bu sənədlərin işlənməsində 200-dən çox dövlət iştirak etmişdir.1992-ci ildə ətraf mühit və BMT-nin Rio de Janeyroda keçirilmiş konfransı bu konsepsiyanı planetin bütün ölkələri üçün XXI əsrdə fəaliyyət planı kimi təsdiq etdi.Davamlı inkişaf konsepsiyasının əsas ideyası sosial iqtisadi və ekoloji inkişafın qarşılıqlı bağlılığı üçün şərait və mexanizmlərin yaradılması,təbii mühitin problemlərinin sosial iqtisadi proseslərlə vəhdətdə baxılmasıdır. Yalnız bu halda cəmiyyət və təbii mühitin inkişafı üçün zəmin yaradıla bilər.

Ətraf mühitə və inkişafa dair Rio-de-Janeyro bəyannaməsinə aşağıdakı ideyalar daxildir:

•İnsanlar təbiətlə həmahəng sağlam və məhsuldar yaşamaq hüququna malikdir

•Bugünki inkişaf indiki və gələcək nəsillərin ziyanına həyata keçirilməməlidir

•Sabit inkişafı təmin etmək və əhalinin çoxunun tələblərini ödəməkdən ötrü yoxsulluğun kökünün kəsilməsi və dünyanın müxtəlif hissələrində həyat səviyyələrinin qeyri-bərabərliyinin ləğvi

•Dövlətlər yer ekosistemlərini qorumaq,mubarizə etmək üçün əməkdaşlıq edir

•Davamlı inkişafa yüksəlmək üçün qadınların hərtərəfli iştirakı vacibdir. Gənclərin yaradıcı qüvvələrinin iştirakı zəruridir

•Müharibə davamlı inkişafa dağıdıcı təsir göstərir

•Sülh,inkişaf  və ətrah mühitin mühafizəsi bir birindən aslı və ayrılmazdır

Davamlı inkişaf konsepsiyası üç əsas məqsədin sistemə birləşməsi nəticəsində əmələ gəlib:iqtisadi, sosial və ekoloji. Bu elementlərin qarşılıqlı fəaliyyəti davamlı inkişafın vəzifələrini müəyyən edir

Davamlı inkişaf-bəşəriyyətin inkişaf göstəricilərinin seçilməsi və reallaşdırılmasında özündə ekoloji,iqtisadi və sosial komponentləri birləşdirən sistemli yanaşmanın həyati vacibliyinin dərk olunmasını əks etdirən yeni inkişaf pradiqmasıdır

DİK keyfiyyətcə yeni yanaşma olub özündə aşağıdakı 3 əsas problemin həllini birləşdirir. 1)iqtisadiyyatın davamlı miqyası həyat təminatının ekoloji sisteminə müvafiq olmalıdır. 2)Resursların və insanların təkcə indiki nəsillərin üçün deyil,həmçinin gələcək nəsillər,eləcə də insanla digər bioloji növlər arasında ədalətli bölgüsü aparılmalıdır. 3)təbii kapitalı adekvat olaraq nəzərə alan resursların zamanda effektiv bölgüsü keçirilməlidir

Davamlı inkişaf konsepsiyasının yaranma tarixi 5 əsas mərhələdən ibarətdir:

I-XX əsrin 50-60illəri

II-XX əsrin 60-80illəri

III-XX əsrin 80-2000 illəri

IV-2000-2015 ci illəri əhatə edir

V-2015-2030 illərini əhatə edir.

Azərbaycanda 2000-2015 Minilliyin İnkişaf Məqsədlərinin tətbiqi dövründə ifrat yoxsulluq aradan qaldırılıb,mütləq yoxsulluq səviyyəsi 49.0%-dən 5.0%-ə qədər azaldılmışdır,məktəblərə qeydiyyat dərəcəsi ibtidai, umumi  və tam orta təhsil səviyyəsində 99.8-100%-ə çatmışdır, gender bərabərliyinin təşviqi və qadınların səlahiyyətlərinin artırılmasında tərəqqiyə nail olunmuşdur.