[email protected] +994 99 303 07 01

İstilik vermə

İstilik vermə

 

Atom və molekullardan ibarət olan hər bir maddə istilik ötürmə qabiliyyətinə malikdir. Atomlar istənilən vaxt müxtəlif növ hərəkətdədirlər. Molekulların və atomların hərəkəti istilik və ya istilik enerjisindən məsuldur və hər bir maddə bu istilik enerjisinə malikdir. Molekulların hərəkəti nə qədər çox olarsa, istilik enerjisi də o qədər çox olar. Bununla belə, istilik köçürməsindən danışarkən, bu, istiliyin yüksək temperaturlu bir cisimdən aşağı temperatura keçməsi prosesindən başqa bir şey deyil.

 

İstilik ötürülməsi nədir?

 

Termodinamik sistemlərə görə istilik ötürülməsi kimi müəyyən edilir."Sistem və ətrafı arasındakı temperatur fərqinə görə istiliyin sistemin sərhədi boyunca hərəkəti."

Maraqlıdır ki, temperatur fərqinin istiliyin bir nöqtədən digərinə ötürülməsinə səbəb olan “potensial” olduğu deyilir.

 

İstilik necə ötürülür?

 

İstilik bir yerdən digərinə bir neçə yolla keçə bilər . İstilik ötürülməsinin müxtəlif üsullarına aşağıdakılar daxildir :

 

 İstilik Keçirmə

Konveksiya

Şüalanma

Bu vaxt, iki sistem arasında temperatur fərqi varsa, istilik daha yüksək sistemdən aşağı sistemə keçmək üçün bir yol tapacaqdır.

İstilik keçirmə maddənin yerdəyişməsi olmadan istiliyin verilməsidir.

Metallar yaxşı keçiricilərdir, çünki metal nə qədər isti olsa, strukturda olan vibrasiya ionlarınında daha çox kinetik enerji olar. 

Bu enerji metallar vasitəsi ilə yayılan və digər elektron və ionlar ilə toqquşan sərbəst elektronlar tərəfindən metalın daha soyuq hissələrinə verilir

Qeyri-metallar adətən zəif keçiricidirlər (izolyatorlar).
 

Konveksiya maye və qazlarda baş verir. 

Zərrəciklər yüksək temperatura malik sahədən daha aşağı temperaturda olan digər birinə tərəf axa bilər. 

Maye içərisində istiləşən hissələr daha uzağa və daha sürətlə hərəkət edir və qaz və mayenin genişlənməsinə səbəb olur. 

İsti zonalar soyuqlardan daha az sıxlığa malikdirlər, belə ki, onlar qalxır və daha soyuq, daha yüksək sıxlığa malik maye ilə əvəz olunurlar. 

Konvektiv cərəyanlar istiliyi dövr etdirən mayedə formalaşırlar.
 

İstilik radiasiyası dalğalar ilə enerjinin ötürülməsidir. 

O vakuum vasitəsi ilə baş verə bilər, çünki o zərrəciklərin yerdəyişməsinə səbəb olmur.

İnfraqırmızı şüalanma

İnfraqırmızı şüalanma istilikdir. 

Bütün isti vücudlar infraqırmızı şüalanma buraxır. Obyekt nə qədər çox isti olsa, o qədər istilik radiasiya olunar.
 

Eyni temperaturda olan tünd, tutqun səthlər açıq, parlaq səthlərə nisbətən daha çox radiasiya buraxır. 
 

Tünd, tutqun səthlər radiasiyanın yaxşı uducularıdır (pis reflektorlar).

Açıq, parlaq səthlər radiasiyanın yaxşı reflektorlarıdır (pis uducular).

Buna görə də yayda qara maşınlar açıq rənglərə nisbətən daha çox qızırlar.