Bǝrk hissəciklər (əlavə edilmiş, qazılmış, fəal və təsirsiz):

Gips/anhidrid

Sement/əhəng

. Birləşdirmə suyu

.Həll oluna bilən bikarbonatlar va karbonatlar

. Həll oluna bilən sulfidlər .Duz/duzlu su axı

Bərk hissəciklərlə çirklənmə. Bərk hissəciklər məhlul sistemini hazırlamaq üçün əlavə edilən (mas. Bentonit və barit) va qazma zamanı yaranan (bütün növ fəal və təsirsiz) bərk hissəciklərdir. İstənilən növlü izafi bərk hissəciklər qazma məhlulunun arzuedilməz çirkləndiriciləridir, çünki onlar məhlulun bütün parametrlərinə təsir edir. Qeyd edilmişdir ki, mikron və yanım-mikron ölçülü narın bərk hissəciklər ümumi qazma səmərəsinə ən çox zərər vuran hissəciklərdir və məhlulun hazırlanmasının zəruri hissəsi olmadıqda, təmizlənməlidirlər.

Qazılmış bərk hissəciklər mexaniki ayırma avadanlığından (ələklər, qum təmizyicilər, lil təmizləyicilər və mərkəzdən qaçma avadanlığı) istifadə edilməklə təmiz- nir. Ələklər şlam ölçüsündə olan (təxminən 140 mikron və ya daha böyük) bərk ciklari tamizlayir. Qum təmizləyicilər qum ölçüsündə (50 mikrona qadar kiçilan) bark hissəcikləri təmizləyir. Lil təmizləyicilər lil ölçüsündə (20 mikrona qədər kiçilən) bark hissəcikləri təmizləyir. Bark hissəciklər lil təmizləyicilərin son təmizləmə ölçü sindan kiçik olduqda, mərkəzdən qaçma avadanlığından istifadə etmək olar. Kimyəvi apak yaradan maddələr xırda bərk hissəciklərin ölçüsünün artırılması, beləliklə də, onların bork hissəcikləri təmizləyən avadanlıqla təmizlənməsi üçün istifadə edilir. Toplam kəpək yaradıcılar bark hissəciklərin müxtəlif növləri arasında fərq qoymayan, eçimli kəpək yaradıcılar isə qazılmış bork hissəcikləri təmizləyən, əlavə edilmiş barit hissəciklərinə isə dəyməyən maddələrdir. Son vasitə kimi bərk hissəciklərin konsen- rasiyasını azaltmaq üçün həll etmədən də istifadə edilir.

Kalsium ionları ilə çirklənmə. Kalsium ionun mənbələri gips, anhidrid, ement, əhəng, dəniz suyu və sərt/duzlu əlavə edilən sudur. Kalsium ion təmiz su əsaslı atrium/gillə kimyəvi işlənmiş məhlul sistemlərinin əsas çirkləndiricisidir. Kalsium ion silin səthində natrium ionlarının əsasını dəyişməklə onları əvəz edir və məhlulun reo- ogiya və süzmə kimi xassələrinə arzuedilməz dəyişikliklər edir. O, həmçinin məhlul steminə əlavə edilmiş durulducuları yararsız edir.

Seçilmiş təmizləmə kalsium ionlarının mənbəyindən asılıdır. Məsələn, mənbə gips və ya anhidrid olarsa, natrium karbonat (potas) istifadə edilir. Mənbə əhəng və a sement olarsa, natrium bikarbonata (xörək sodası) üstünlük verilir. Təmizləmə tisadi baxımdan qeyri-maqbul sayılarsa, çirklənmaya tab gətirə biləcək mahlul sisteminə, məsələn gipsli məhlul və ya əhəngli məhlula keçin.

Bikarbonat və karbonatla çirklənmə. Çirklandirici ionlar (CO, va HCO3) karbon dioksidli formasiyalara qazan zamanı, məhlulda üzvi maddələrin parçalanması yaxud potaş və bikarbonatla həddindan çox kimyəvi təmizləmə nəti- casində yaranır.